SIRI 4/5: 23 September 2026
Daripada Vaksin kepada MyDigital ID, Blockchain dan Kedaulatan Digital
Oleh: Dr. Saat Shukri Embong
Presiden & Ketua Pegawai Eksekutif Kumpulan
MIMOS Berhad
Ada teknologi yang kita beli kerana ia membuatkan hidup lebih mudah.
Tetapi terdapat teknologi lain yang jauh lebih fundamental.
Teknologi yang membantu menentukan:
- Siapa kita,
- Bagaimana kita bertransaksi,
- Bagaimana rekod kesihatan dipercayai,
- Bagaimana supply chain dilindungi, dan
- Siapa yang mengawal infrastructure digital negara.
Inilah wilayah yang semakin penting kepada Malaysia.
Dan di sinilah perkataan kedaulatan teknologi mendapat makna yang sebenar.
Pandemik menguji capability negara
Apabila COVID-19 melanda, dunia berhadapan dengan cabaran yang belum pernah berlaku dalam skala sedemikian.
Apabila vaksin mula tiba, negara bukan sahaja perlu menyuntik rakyat.
Negara perlu mengetahui:
berapa vaksin diterima,
di mana ia disimpan,
ke mana ia dihantar,
siapa menerimanya, dan
sama ada rekod itu boleh dipercayai.
Capability seperti blockchain, database, cybersecurity, integration dan digital identity tiba-tiba bukan lagi research topics.
Ia menjadi national operational requirements.
MIMOS terlibat dalam pembangunan Vaccine Management System (VMS) dan technology ecosystem berkaitan vaccination certification dan verification.
Ini ialah contoh paling jelas mengapa negara memerlukan applied R&D capability sebelum sesuatu krisis berlaku.
Kita tidak boleh menunggu krisis dahulu, baru hendak melatih researcher.
Capability perlu dibina lebih awal.
Daripada vaccine tracking kepada digital trust
Vaccine-management ecosystem menggabungkan beberapa idea yang telah lama dikaji:
- identity,
- supply-chain traceability,
- digital signature,
- blockchain,
- data integrity, dan
- verification.
Apabila digabungkan, semua ini membolehkan rakyat dan institusi mempunyai tahap kepercayaan lebih tinggi terhadap rekod digital.
Inilah inti pati digital trust.
Dalam ekonomi digital, trust bukan lagi dibina hanya melalui cop dan tandatangan atas kertas.
Ia perlu diwujudkan secara teknikal.
MyDigital ID: R&D bermula sejak 2016
Antara national technologies paling signifikan yang mempunyai akar MIMOS ialah MyDigital ID.
Dokumentasi rasmi MyDigital ID menyatakan bahawa system ini telah dibangunkan oleh MIMOS sejak 2016 dan kini disokong oleh 32 registered patents.
Patents tersebut merangkumi fields seperti:
- secure authentication,
- access control,
- transaction signing,
- key management,
- adaptive authentication,
- physical cryptographic verification, dan
- mechanisms
Ini membantu kita memahami mengapa angka commercialised IP MIMOS perlu dibaca dengan teliti.
Sebuah platform seperti MyDigital ID sahaja boleh mengandungi puluhan underlying IP.
Jadi apabila MIMOS mengatakan ratusan IP telah dikomersialkan, kita tidak boleh terus menyamakannya dengan ratusan independent products.
Digital identity bukan sekadar App
Masyarakat kadangkala melihat sesuatu melalui ikon di telefon.
Tetapi digital identity bukan sekadar sebuah aplikasi.
Ia perlu mempunyai architecture yang menjawab soalan:
Bagaimana pengguna disahkan?
Bagaimana credential dilindungi?
Bagaimana authentication berlaku?
Bagaimana system mengelakkan impersonation?
Bagaimana transaction ditandatangani?
Bagaimana privacy dijaga?
Bagaimana service providers mempercayai identity tersebut?
Jika semua ini bergantung sepenuhnya kepada teknologi luar yang kita tidak fahami atau tidak mempunyai keupayaan mengawalnya, itu menghasilkan strategic dependency.
Sebab itu national digital identity merupakan sebahagian daripada digital sovereignty.
Malaysia Blockchain Infrastructure
Blockchain capability MIMOS pula berkembang kepada Malaysia Blockchain Infrastructure (MBI).
Hari ini My Blockchain Infrastructure Sdn. Bhd., sebuah subsidiari di bawah MIMOS Holdings, bertanggungjawab mengimplementasikan dan mengoperasikan Malaysia Blockchain Infrastructure bagi pihak MOSTI.
MBI ditujukan sebagai neutral dan trusted blockchain infrastructure yang boleh digunakan oleh:
- government,
- industry, dan
- innovators
Ia juga bertujuan membantu interoperability dan membina ekosistem Web3 yang lebih terbuka.
Ini menunjukkan model commercialisation yang berbeza daripada zaman awal.
Dulu:
MIMOS technology → recipient company.
Sekarang dalam kes tertentu:
MIMOS capability → national infrastructure → dedicated operating entity → government/industry applications.
Zetrix dan partnership model
MBI juga bekerja sama dengan ecosystem player, termasuk Zetrix.
Pada Januari 2026, MyBISB/MBI mengumumkan endorsement terhadap privacy-preserving age-verification solution yang dibangunkan pada platform Zetrix. Solution tersebut boleh menggunakan trusted sources seperti MyDigital ID atau NIISe untuk memberikan proof bahawa seseorang memenuhi age threshold tanpa mendedahkan semua personal data kepada platform sosial.
Ini menunjukkan suatu idea digital yang sangat penting:
Verify what is necessary without revealing everything.
Dalam future digital economy, privacy-preserving credentials boleh menjadi semakin penting.
Daripada software kepada medtech
Pada masa yang sama, MIMOS terus membangunkan deep technology yang menyentuh dunia fizikal.
Salah satu daripadanya ialah REVA.
REVA merupakan technology platform berkaitan non-invasive/reagentless measurement menggunakan optical/spectroscopic techniques dan analytics.
Retrospective MIMOS 2024 merekodkan REVA bersama RECOVE sebagai teknologi yang melalui clinical trials serta Medical Device Authority pathway.
Perkara ini perlu disebut secara tepat.
REVA tidak boleh disamakan dengan sebuah consumer device yang telah mencapai mass-market sales hanya kerana TLA atau commercialisation pathway sudah bermula.
Medical device memerlukan:
- clinical validation,
- regulatory approval,
- manufacturing quality, dan
- market adoption.
Proses itu sendiri adalah sebahagian commercialisation.
INSPECTRA: deep technology memasuki kilang
Satu lagi contoh ialah INSPECTRA.
Pada 25 Jun 2025, MIMOS dan Roda Technologies Sdn. Bhd. menandatangani Technology Licensing Agreement bagi mengkomersialkan INSPECTRA.
INSPECTRA merupakan near-infrared spectrometer yang boleh mengukur material composition secara quantitative dalam masa nyata.
Potential applications termasuk:
- palm oil,
- oil and gas,
- food production, dan
- chemical manufacturing.
Dalam palm-oil mill, teknologi seperti ini berpotensi membantu operator melakukan adjustment lebih cepat, meningkatkan extraction efficiency dan mengurangkan losses.
Retrospective MIMOS pula menyatakan accelerated commercial deployment INSPECTRA di palm-oil mills bersama Roda Technologies.
Ini merupakan commercialisation case yang sangat kuat kerana pathway-nya jelas:
R&D → TLA → industry partner → industrial deployment.
UWB Indoor Tracking
MIMOS turut mengkomersialkan UWB Indoor Tracking technology dengan Teksoft.
Retrospective 2024 merekodkan pilot implementation dan industry-ready starter kit. Technology Licensing Agreement dengan Teksoft turut diformalisasikan.
Ini penting kerana ia menunjukkan technology lineage daripada indoor-location work pada era sebelumnya akhirnya bergerak ke generasi UWB yang lebih precise.
Machine Vision QC
Untuk smart manufacturing, MIMOS mempunyai Machine Vision QC System dengan Ideal Vision, yang direkodkan sebagai menyokong industrial quality control dan smart manufacturing.
Ini dekat dengan keperluan high-value manufacturing Malaysia.
Kita bukan sekadar mahu kilang berada di Malaysia.
Kita mahu:
- inspection technology,
- automation,
- AI,
- controllers,
- embedded systems, dan
- intellectual property
juga semakin banyak datang daripada Malaysia.
Smart Lock-Up
Retrospective 2024 juga menyebut Mi-SP dengan YL Technology yang telah diintegrasikan dalam expansion Penjara Smart Lokap.
Ini ialah contoh government/public-safety deployment yang perlu dibezakan daripada conventional product sale.
Walaupun mekanisme kewangannya mungkin berbeza, technology tersebut telah bergerak daripada R&D kepada operational environment.
Graphene Conductive Ink
MIMOS mempunyai perjalanan panjang dalam graphene dan conductive materials.
Generasi teknologi tersebut akhirnya memasuki commercialisation route bersama Tanjung Plus, dengan Retrospective 2024 menyebut market introduction for printed electronics.
Ini boleh membuka applications dalam:
- printed sensors,
- flexible electronics,
- smart packaging,
- wearables, dan
- low-power circuitry.
Sekali lagi, kita perlu berhati-hati:
“market introduction” bukan sama dengan “large-scale commercial sales”.
Tetapi ia jelas lebih maju daripada sekadar laboratory prototype.
Infrastruktur negara dan produk komersial bukan perkara yang sama
Salah satu perkara yang kita perlu perbetulkan apabila bercakap tentang MIMOS ialah definisi commercialisation.
- JARING ialah commercial service.
- eRas ialah downstream industry product.
- INSPECTRA ialah licensed industrial technology.
- MyDigital ID ialah national infrastructure.
- VMS ialah operational government/health technology.
- REVA ialah regulated commercialisation pathway.
Semua ini mempunyai economic and national value.
Tetapi bentuk nilainya tidak sama.
Dengan mengakui perbezaan ini, kita menjadikan cerita MIMOS lebih kuat, bukan lebih lemah.
Penutup Siri 4
Ketika dunia semakin bergantung kepada sistem digital, sesuatu yang sangat penting berlaku.
Technology bukan lagi hanya soal productivity.
Ia berkait dengan:
- sovereignty,
- trust,
- identity,
- security,
- health,
- resilience, dan
- strategic autonomy.
Malaysia tidak perlu membuat segala-galanya sendiri.
Kita perlu bekerjasama dengan dunia.
Tetapi untuk perkara kritikal, negara perlu mempunyai knowledge, IP, architecture understanding dan bargaining power.
Inilah nilai capability yang dibina selama puluhan tahun.
Cabaran terakhir ialah memastikan national capability ini bukan hanya strategic,
tetapi juga economically sustainable.
- Bagaimana MIMOS boleh meningkatkan revenue?
- Bagaimana IP boleh menghasilkan recurring income?
- Bagaimana Malaysian technology boleh memasuki MENA, Central Asia dan dunia?
- Bagaimana kita berubah daripada “technology developed” kepada “technology bought”?
Jawapannya dalam Siri Kelima.
Nota kaki & rujukan utama Siri 4
[1] MyDigital ID: developed by MIMOS since 2016 dan backed by 32 registered patents.
Senarai rasmi patent MyDigital ID
[2] Current MIMOS group structure dan fungsi My Blockchain Infrastructure.
[3] MBI/Zetrix privacy-preserving age-verification initiative, Januari 2026.
[4] Retrospective 2024: REVA, UWB/Teksoft, Machine Vision/Ideal Vision, Mi-SP/YL Technology, Graphene/Tanjung Plus dan INSPECTRA/Roda.
[5] Formal INSPECTRA Technology Licensing Agreement, 25 Jun 2025.
